cawtilwb Erutef cnubwbws egIridwm idwa iridwM
udImwH czIzwAcludcbwA
2005 clIrcPEa 28

ulcswa egukwt iridwm
,''iTcpijia cscdIa'' Iaea .eveaeLua iridwm egcaerwtcawv3 iawgcaetogumcnWa
egcscnilifOnea .evea ''cscnIlifOnea'' idwa ,''cscneaipiawp csckeluaik''
csclIfOnea'' ,''csiscneaOref csclIfOnea'' iawgEret egukwtctwvWb
wdwf ''Waibcmeg csclIfOnea'' idwa ,''ITcnejWs csclIfOnea'' ,''rwlokiTclwm
.eveaeLua iridwm csev iawgcaebWsih WhiruhegEyinud.eveaenemih cawtctwvWb
.eveaeverukwgwhWf cnwkwnig iridwm cSwfWliKWywdWa iawgukwtumuawg unUh csevwmwn

iTcpijia cscdIa

cscnIlifOnea

csckeluaik

.eveaeruk utcawDwk caeaWlwhurwm urwtwh iawgumurukwmwhurub egumuruhirid iridwm
csib iridwm .evea csib WrukUd cSwDwgcnef IkwaWlwhurwm wmwtwruf egiridwm
csib iridwm .eveSok IaWmwj wtwvun iawgutog egcaekwtcsib ikwvikwv InwLwa
caenimunUhinif ikwv cSwmutukin WvrWl cniaea cnegiTcaok csibea uhwfcSwmuLea
egurubim Ikwa WvrWl .eveacseaizcles IrcgiD25 cSwkwlWsim .eveaev cnunEb
urwhwf3 iawgEret egcaeaWtcfwh iawgunef WvrWl .eveaWlwhurwm wnwved
Ikwa Wpuaip .eveaev ulwdwb cSwkwa Wpuaip urwhwf wnwv4 uhwf cSwmulEbiSot
uhwvud cnited iawgEret egunef Wpuaip .eveaWlwhurwm wnwv3 egurubim
.eveaevulwdwb (Wlwhurwm wnwv4 ) cSwkwairidwm wmwhiruf uhwf cSwmurukwdEh
cawtiridwm .eveawgwn Wtcfwh2 cSwmurukwmwhurub egumuruhirid egIridwm cSwtogim
.evencniawdIbim InwvWlWa idefua
wdWkwdWa egIridwm
cSwrwv Ikwmutwgened cawtwdWa egIridwm iawkwTcSwmulWtcawn cSokclOrcTcnok iridwm
ctogwncnuh cawtwdWk wdWa egIridwm cnutogim .evekemwk umcaihum
wmwhiruf ,iaWrwvcswvud WvuDob iawgunef Iaea .eveaevelWhwb cSwkwrwvcswvuded
unuverukcnWywb cniruk .everwvcswvud WrukwdEh iawgutog egcaeairidwm
.everwvcswvud WvuDob iawgunef IkwaWlwhurwm3 wmwtwruf cniaeret egukwtWlwhurwm
.everwvcswvud WrukwdEh iawgutog egcaeairidwm wmwhiruf IkwaWlwhurwm wnwv4

Ikwmutoa caeDnwgcnef cSwmuLeacsib iridwm cniawdwf unuverukcnWywb cniruk
cSwnimunUhinif cawtcsib egIridwm egurwtcawvikea .evekemwk umcaihum cSwrwv
uDnwgcnef iawkwTcSwmuLeacsib cnehimwmwh .evetWfwt urwvcnim Wruk ulwmcawhwt
wtwvun cSwrWb iridwm egutwvWb caeawb .evetWfwt csev ctog WrukurWyitcKia
iridwm egutwvWb caenwa uriaWLwacsib cSwDnwgcnef Wvuruawd cnuhwlcswl
.eveSwkwt uDnwgcnef Wvuruawd wtwvun Emedun InwLwacsib

cSwkwtcawtcnwk ivinwncnwa urwvcswvud WrukwdEh iawgutog egcaeairidwm wmwhiruf
.eveaenEveruk wgwhWf
idwa ctogWvwmwhiruf evuDob ,ctogEhudua ,iaWtogwncnukin WvrWl iridwm (h)
.evetWfwt iaWairidwm egutwvWbcaenwa ,iaWairidwm egutwvWbcaea ctogWrukUdcsib

WnWk egEa wtwvun uhwf cSwmiaubEl cnuDnwgiSwh egcnunWscnia iridwm (S)
egutwvWbcaenwa iaWairidwm egutwvWbcaea cnwtWrukwdEh cSwmurukumWrwa uhwfcSwmudOh
uriaEbit iawgWtcnwt iridwa cawtiridwm caeawb cSwkwlWsim .evetWfwt iaWairidwm
.eveaebit cnegiawscawj iawgWtcnwt wdwf gcnilIs cawtiridwm iawbcaenwa

iridwm wnig Iaea .eveaevudwm cawtiridwm iawmusUminif iawgcaetogumcnWa (n)
iawgutwlWhim .eveawgcaetwlWh Eyik Ea cnwxEnibrWh InwrukwdEh iawgumusUminif
.eveawfevOLwv ,evudwm ctWkwrwh Inebit cawtiridwm

iawgumusUm unUh .evetWfwt utwdcaum wncnuhirid cSokctwyWAir WnimunUhinif (r)
.everuk caelWrukwdEh cawtiridwm utwdcaumim iawgukwtumuawg unUh idwa

.evetWfwt csev cnimurud Ehudua iridwm egutwvWbikea (b)

ctwvWbcaea csevctogWLwactwd iawguDnwgiSwh egcnunWscnia iridwm (L)
Ugwdua cSwtwfcnwk uriawncnwa cawtiridwm csckeluaik .evetWfwt iaWtwvWbcaenwa
IkwmuvwLud ukea iaWmuvurih ,iawscair iawgunwtWLwactwd idwa .eveaeruh caeDwa
cnuDwmuDwm Inwviriawk cawtiridwm csclIfOnea csevwmwn .evekemwk WvcnegISwkea
caelEverukcsWschia cnuhir csevwmwn iLeactwd idwa .eveawlun iaWkwmuvcaeluDwa
.eveawDuk

? caehinik InWruk clOrcTcnok iridwm
enWdiveruk cSwmurukclOrcTcnok iridwm iawgWlwhurwm WrukutwDwk iawgunef (h)
cawtcawtcnwk
cSokulwdwb cSokulwdwbulwdwb cnef egunwtcnwt wdwf uDnwgcnef Wtwf -1
cnuTcaeheb
cnuLEn iDnwh wdwfctwf cSwLwv idwa cnukcaih wyid uLwv -2
cnuLea cnirolck cSwLwv -3
cnulcswm wdwf iLufwTcawk ,wvurug ,gcnEb cSwLwv -4
iawLwa cswf cawtuDnwguLwv wncnuh iawfenok cSwtogETcaehefih cnef -5
cnudcaeb
cnurukErcpcs cawtclwkimek wdwf cnIrcg csirep wtwvun clOairelem -6

cSwmuruk clOrcTcnok iridwm iawgWlwhurwm(egcaeairidwm wmwhiruf)ELuaihudua (S)
cawtcawtcnwk enWdiveruk
Wdurwn iridwm iawgukwturod egunwtcnwt iaWkwtctWrWmia ELua cnuhIm -1
cnurukurwh
wsukwfinwf wdwf cTEmwbrWk idwa ,cnEzckemwg ,cmwruteriawp -2
Ercpcs cSwkwtubWsih WvIh cnehwnig iridwm cawtclwkimek ivinwvurukWnwf
cnuruk
Wvuruk itwmiruk urwswa ELugun cSwairidwm wdwf oyet WlcaenorcTis -3
cnuLugua iawguDnwgcnwh cawtWdcaWm
cawtilwb Erutef cnubwbws egIridwm
.eveaenemih cawtilwb ivinwncnwa iawgEret egukwtilwb Erutef cnubwbws egIridwm


(Malaria) WairElem

? caenihik Inerutef WairElem idwa ? caenihik Inehej WairElem
egcaepUrug egOzoTorcp Wyik(Plasmodia)''WaiDOmcswlcp'' Inehej WairElem
cnuDnwgiSwh egcaehIm Wviawfihejilwb Inerutef WyirElem .evencnubwbws
Wvurutwf ilwb egcTiawswrwp Wscawj WairElem wtwvun) clIfOnea WviawfiaubEl
iruh cnutwmWlws utwhcais caeairidwm cnehcnwa(clIfOnea Wlufua Wlwhurwm
( iawgEret egumufeh ) iawgEret egumiaubEl cnuDnwgiSwh egcaehIm
.evencnumuv clisWv cSwDnwgiSwh egcaehImea cmwaiDOmcswlcp

.eveaeruh caerwtcawv 4 uDnwgiawm egWaiDOmcswlcp Wvuruk itwmiruk WyirElem
Iaea
wtwvun ''csckeviv''(Plasmodium vivax):csckeviv cmwaiDOmcswlcp (h)
Inehej (Benign tertian malaria)''WairElem cnwaixWT cniawnib''
.evencnubwbws egcmwaiDOmcswlcp egurwtcawvim
wtwvun ''clEvOa''(Plasmodium ovale):clEvOa cmwaiDOmcswlcp (S)
egurwtcawvim Inehej (Ovale tertian malaria)''WairElem cnwaixWT clEvOa''
.evencnubwbws egcmwaiDOmcswlcp
''IaWairElem''(Plasmodium malariae):WairElem cmwaiDOmcswlcp (n)
egurwtcawvim Inehej (Quartan malaria)''WairElem cnwTWack'' wtwvun
.evencnubwbws egcmwaiDOmcswlcp
(Plasmodium falciparum):cmwrEpisclwf cmwaiDOmcswlcp (r)
(Malignant malaria)''WairElem cTcnencgilem'' wtwvun ''cmwrEpisclwf''
.evencnubwbws egcmwaiDOmcswlcp egurwtcawvim Inehej

cnutog clwkifwrcgoaij
clEvOa idwa WairElem cmwrEpisclwf cniaeret egukwturwtcawv unuverukcnWywb
iawgukwtumuawg unUh cSwfWliK iaWywdWa Inwvitwmiruk cSokumcnWa emcnea WairElem
csevudwbwa caenimunUhinif wmwhwmwh Inehej WairElem cnwTWack .eveSwncnuhImELua
Eyinud iawgcaetog wlumuj WairElem csckeviv .eveSwncnuhIm egukwtumuawg wncnuh
.eveaev iawfiverukwgwhWf cSwmwkEhej csev cSwncnuhIm egcaebWsih Whiruh
urub egumuruhirid
iawguDnwgiSwh egWnWscnia (h )
ilwb )Wvurutwfilwb Inehej WyirElem cniawdwf unuverukcnWywb csev cniruk
( Wlufua Wlwhurwm Eyik Ea cscTiaozOropcs egcmwaiDOmcswlcp Wvuscawj
egumufeh iawguDnwgiSwh egWnWscnia caeairidwm cnehcnwa cnilifOnea
iawgEret egumufeh cSwtogim .evencnubwbws
cSwDnwgiSwh egWnWscnia cniaeret egumwh w(Sporozoites)''cscTiaozOropcs''
inubim wncnoa cnwmwTcawb egcaeaiLwvuLwb wtwvun iLwfudwh .eveaevclisWv
,evclisWv cSwa Emwruf cniaeretegurWa egEl iawgEret eguTinim40 cTiaozOropcs
.eveawlurwh edwv cSwaeret egukwtcles egEa

iawgEmwruf -1
Ea(Trophozoite)''cTiaozOforcT'' evuDob cscTiaozOropcs iawgcles egEmwruf
,iaWacswailckuain egEa uhwfcSwaea .eveaevulwdwb cSwkwaWlwhurwm Eyik
Ea(Shizont)''cTcnozix'' ,evuDnufuDnuf cSwkwtiawb idukiduk cmwzWlcpoTiaws
cles egEmwruf WviawfevcTckefcnia uhwfcSwaea .eveaedefua caeaWlwhurwm Eyik
wncnuh iawgEretea eg''cTcnozix'' cnumuaid cnegiawLwf
egEl wtwvun .eveaevclisWv cSwrWa egEl (Merozoites)''cscTiaozorim''
cawtea iawgEret egcaea''cTcnozix'' emcnok .eveawlWvunof cSwaeret egurWa
''cscTiaozorim'' cSwyel .eveaedefua cawt''cTiaozorim'' idukiduk urwviawb
.eveaedwv cSwaeret egukwt clesctwr uhwf cSwmuvclisWv

iawgcles ctwr egEl -2
cnegiawSwv egEa iaWa''cniTwmorck'' ,''cTiaozorim'' iawgEret egclesctwr
Inwyik cSwaWlwhurwmim .eveawdcawfua caepUl egcmwzWlcpoTiaws Wvcnwtcsuh
cnibOlcgOmIh iawgEret egclesctwr .evea (Ring stage)''cjETcs gcnir''
eg(Trophpzoite)''cTiaozOforcT'' evuDob cnegiawdOh WnWk egEa cnia
cmwzWlcpoTiaws iaWa''cniTwmorck'' uhwfcSwaea.eveaevulwdwb cSwaWlwhurwm
.eveaedefua Wlwhurwm unuyik Ea ''cTcnozix'' ,evuDnufuDnuf cSwkwtiawbidukiduk
iSum Inwncnuh cawtcluaikilom cnibOlcgOmIh wncnuh iawgEret egcmwzWlcpoTiaws
WairElem cSwkwtclUainercgim .eveawgiawfis egcaekwtclUainercg UdIr
Ea(Haemozoin)''cniaozOmIh'' wtwvun (Malaria pigment)cTcnemcgip
urwycawGwt iaWacTiawswrwp WairElem .eveawyik
cawtclUainercg egurwtcawvikea iawgcmwzcmWlcpoTiaws egcles ctwr egEl Wviawfev
cmwaiDOmcswlcp wtwvun ,clEvOa cmwaiDOmcswlcp cSwkwlWsim .eveaeruh
iawgcmwzWlcpoTiaws egclesctwr iawgWairElem Ehej cnubwbws egcsckeviv
(Schuffner's ''cscToD csWncfwx'' Inwyik cSwkwtclUainercg wncnuh
iawgWairElem Ehej cnubwbws egWairElem cmwaiDOmcswlcp .evea dots)
cscnwmIz'' Inwyik cSwkwtclUainercg wncnuh iawgcmwzWlcpoTiaws egclesctwr
cnubwbws egcmwrEpisclwf cmwaiDOmcswlcp .evea(Ziemann's dots)''cscToD
cSwkwtclUainercg wncnuh iawgcmwzWlcpoTiaws egcles ctwr iawgWairElem Ehej
WviawfevurwycawGwt .evea (Maurer's clefts)''cscTcfelck csWruawm'' Inwyik
cnumulcSokUd cSwrWa egEl cawt''cTiaozorIm'' uhwfcSwmuaid cnegiawLwf clesctwr
cnwkihwvWyih uhwfcSwaea .eveawdOh cnwkihwvWyih egEa cnukwa clesctwr cnehea
.eveawSwf caerubWa egumuruhirid iawgEret egcles idOh

,iaWacTiawsOTImWgOrckiawm cawtcTiaozorIm caeawb iawgukwtclesctwr egEl
caeairidwm cnehcnwa egcnilifOnea iawgutwlWhim .eveawdcawfua cTiawsOTImWgOrckem
iaWyel cSwDnwgiSwh egIridwm wmwnifiaubEl cniawg egcaehIm Wviawfihej WairElem
.eveaevclisWv cawtcTiawsOTImWgOrckem ,iaWacTiawsOTImWgOrckiawm ukea



iawguDnwgiSwh egIridwm (S)
Wlufua Whwb cnehirif ) cTiawsOTImWgOrckiawm inub cniruk iawgEret egIridwm
cawt ( cnWviawh Wlufua Whwb cnehcnwa) cTiawsOTImWgOrckem ,iaWa ( cnWviawh
,imed cTOgiawz uhwfcSwaea .eveaevulwdwb cSwa(Zygote)''cTOgiawz'' evcaea
cTIniawkUa .eveaevulwdwb cSwkwa(Ookinete)''cTIniawkUa'' ,evugid wtwvun
iawgEret egiawlwSwfuSwd emcnea eguDnwb egIridwm
cTcsIsUa uhwfcSwaea .eveaevulwdwb cSwkwa(Oocyst)''cTcsIsUa''
cTcsIsOropcs .eveaevulwdwb cSwkwa(Sporocyct) ''cTcsIsOropcs''
WdcawfuauLuk egIridwm cawt ''cTiaozOropcs'' WvurEb cnumuaid cnegiawLwf
iawgWtea cSwawmwh iaWmunid wlwmwh cSwkwnWscnia ,evclisWv cSwkwtcSog
cSwDnwgiSwh egWnWscnia cniawdwf unuverukcnWywb csevcniruk .eveaebitimed
.evea cscTiaozOropcs InwvclisWv iawgEret egumufeh iridwm


?Wbok IkwkwtctWmWlwa enWncnef ?caenihik Inwv cnumuhej WyirElem
cSwDnwgiSwh egWnWscnia cniaWAIrwz egIridwm cTiawswrwp Wscawj WyirElem -1
wdwf cnuv cswvwnwtunctih ,cnuhiriawgulob ,cnuawacnuh uhwf cSwmuvclisWv
.eveaevitwmiruk cawtcawtcnwk
ivinwncnwa Iaea .eveaerukutwDwk cnumuhej WairElem caeaWlwhurwm cnit -2
.evea Wlwhurwm3
cnwkinif cSwfWliKWywdWa iawgWlwhurwmim: cnuvcsWschia cnwkinif (h)
cSwCcawm cnimunUhinif eguDnwgiSwh .eveaevctogWvurwkIh ,iverukcsWschia
.eveTinim10-15 InwvwdEh iawgWlwhurwmim iawgcaetogumcnWa .eveaed
cSwria iDwg2-6: cnuvcsWschia cnwkunUh (S)
,iaWmuawacnuh cSwywdwg iawgWlwhurwmim Wdcnegimed
uDnwgcnwh ,ihiriawgulob ,iveluDnoh ,ukea
.eveaevirevudem ctog wncnuh iawfikih ,evctwr
Wdcnegimed cSwriaiDwg cawtea: cnulcaihWd (n)
,evcSwd cnimunUhinif eguDnwgiSwh iawgWlwhurwmim
.eveaevctogWvilwburwv ,ukea iaWmulcaihWd cniawnig cSwfWliK iaWywdWa

.eveaev urWrukwt cSwtog ivinwncnwa Wlwhurwm 3 unuverukcnWywb iawgItwm -3
.eveaev urWrukwt cnukwriaiDwg48 emcnok iawg WairElem cnwaixrWT (h)
eveaev urWrukwt cnukwriaiDwg 72 emcnok iawgWairElem cnwTWack (S)
urWrukwt iawgEret eguriaiDwg 36-48 emcnok iawg WairElem cTcnencgilem (n)
.eveaev

.eveaevurWrukwt cSwtwdcaum egWtcfwh2 cSwkwDnwgctWg Wlwhurwm3 unuverukcnWywb
cSwmwk cnuvctwmWlws cnilwb IkwmuTcauh cSwtogim .eveaed iTcauh uhwfcSwaea
iawg WairElem cTcnencgilem ,iaWairElem cnwTWack csevwmwn .eveaenWdev csev
ctwr egEl csev uhwfcSwmuTcauh cawtWlwhurwm wtwvun cawtctWmWlwa inubim
cSwkwrwv cSwkwrwvcnimudwm cTiawswrwp Wscawj WairElem iawgEret egukwtcles
cnubwbws egukwtcTiawswrwp wncnuh cSwtogim .eveaev irevudem ctog wncnuh
inub cniruk cSwrwhwf wnwved iawgukwtctwlWh WvcSwd urWb eguDnwgiSwh
cSwncnef cawtctWmWlwa cSwrwhwf wnwved cSwtogim .eveawSwf cSwncnef cawtctWmWlwa
.eveawyik Ea(Recrudescence)''cscnesiDUrcker'' cSwmuSef

cnEmihwmwh iawgEret egEmwruf iawgWairElem cnwaixWT clEvOa idwa cniawnib
caekwtcswvud cawt(Hypnozoite)''cTiaozOncpiawh'' Wviawfeviritiawm wtwvun
Wvitwmiruk cnubwbws egWairElem cnegiLugWaea .eveawSwf cnWviretctWkwrwh cnuhwf
cawt''cTiaozOncpiawh'' cSwtoginubim .eveawSwf cSwncnef cawtctWmWlwa
cSwmuSef cSwncnef cawtctWmWlwa egWairElem cnegiLug iaWmuSef cnWviretctWkwrwh
.eveawyik Ea (Relapse) ''cscpelir''

WviawfevurwycawGwt ,iaWacTiawswrwp InwvWmid cnWvudwmEl : cnuvudwmEl -4
csckeviv cmwaiDOmcswlcp .evencnegiLug iaWmuaid cnegiawLwf cawtclesctwr
Inwncnwv cawtcTiaozorIm egcTiawswrwp clEvOa cmwaiDOmcswlcp idwa ,iaWa
cTiawsOluaikiTer).eveSwkwt (Reticulocyte)''cTiawsOluaikiTer'' inwkeawmwh
WairElem cmwaiDOmcswlcp ( .evekwtcles ctwr Wvun wmwhiruf cSwLwgwr Ikwa
cnWvukWlwh wtwvun ,evcswvud wnig Inwncnwv cawtcTiaozorim egcTiawswrwp
cmwrEpisclwf cmwaiDOmcswlcp csevwmwn .eveSwkwtclesctwr Wviawfeviriawk
csev cSwkwa clesctwr wlwhwk emcnok cawtcTiaozorim egcTiawswrwp
.eveaenWdedwv
cnuvuDob evwLud iSokcnuh idwa Emwruf -5

cawtUgwdua cnehinehea enWdevitwmiruk cnubwbws egWairElem
cnwTWack idwa WairElem cnwaixWT clEvOa ,WairElem cnwaixWT cniawnib
.everwtcawv3wDuk cnwkiretWkcawrun egEa cnutwbcsin Ikwrwtcawv 3 im WairElem
egWdurug wmwnWviawfihej cSwkwtwdcaumugid WairElem cnwTWack
cnegiLug Waim .eveawl cSokukWlwh cawt(Glomerule)''clUairemOlcg''
caeycawb Eyik Ea (Nephrotic syndrome)''cmOrcDcnis ckiTorcfen''
.eveawvuruk itwmcnef

egcmwrEpisclwf cmwaiDOmcswlcp Ikwrwtcawv iretWkcawrun emcnea egWairElem
cnumuhej WairElem egurwtcawvim .evea WairElem cTcnencgilem Ehej cnubwbws
cSwv iawgiawhwtws egcles ctwr WviawfevurwycawGwt iaWacTiawswrwp
egISwh eretea cnubwbws egumwkim .eveaedefua caekwt(Knob)ubog
Eretea egukwt(Capillary)iLohEl idukiduk WviawgEret egukwtcnwvwnug
cSwmuvctwt iawgukwt rwTcpesir wBcaWK Wviawg(Endothelium)uSwfiriawk
cSwkwbWsihea ,ideb cawtiLohEl idukiduk cnegidiviaWaea .eveaed cSokihwf ugwm
egubWsihea cnutog egcaeaWjItwn .eveawLwacswruh cSwmuvclisWv cnwjisckoa
.eveaevitwmiruk cawtcnwk wdwf cnuvurwm cawtUxiT

WairElem cTcnencgilem cSokctwyWair iaWkwnwt Wdcnegideb cawtiLohEl cnutogim
.eveaev iawfiLeawDnwk cawturwtcawv utWfwt
,ihir iawgulob cSwfWliK WywdWa:(WairElem clwrcberes ) iawgIDnukis (h)
iawfigEn WvunWv wtwvun cnuvutWfwt ulWyiK iawgumwkcnwk ,iaWmuhejcSwycaWt
csev Ikwmuvirevudem ctogEtenEh idwa .eveaevitwmiruk cawtcawtcnwk wdwf cnuruh
.evekemwk enWdev

,cnuveluDnoh ,cnuhir iawguDnwb :(WairElem ckireTcnesiD ) iawgurohog (S)
irevudem cawtcnwk wdwf cnulihEl iawgukwtiawb egcmWzin Wrukumwjwh idwa
.eveawvuruk

cnuvWmwj itekwtWyid iawgukwtUxiT WviawfiLugWaea iaWyemWpcauf (n)

iawgukwtUxiT WvcnegiawSwv egEa iaWyemWpcauf : WairElem cDigclwa (r)
cnegiLug iaWmulihEl cnukwtiawb egumWzin Wrukumwjwh , iaWmuvWmwj itekwtWyid
ctogEhejckox ,evcSwd rwxercp egEl cnubwbws egWairElem eguDWfim Wvitwmiruk
.eveaev

cSwkwtwdcaumugid(Splenomegaly syndrome) ilwb WvuDob iSokcnuh (b)
eg''cniluaibOlcg WmWg'' wncnuh iawgEl cnurutia egumuruh iawfevuDob iSokcnuh
.eveawvurukitwm urwvcnim

WairElem cTcnencgilem(Black water fever) cnuh cnefuLwk (L)
cninik'' Eved cSwncnuhIm Ebitiawfihej WairElem wtwvun , cnuhej cSokurWkurwt
cnubwbws egumuh egurwtcawvim Wvitwmiruk cnumuvunwmwhiruf ''Ipwret
idwa .eveawvuruk itwmiruk cawtwlwscawm wdwf cnuvUdIr ,iaWmuvudwmEl
.eveaevulwdwb cSwawluk uLwk wtwvun ctwr wdwg wluk egItekwtWdumwkwDuk

Wgih iawgEmwruf Iaim :cnuvcSwd urwvcnim egurukwh wtwvun czOkulug iawgEl (b)
Wvurukitwmiruk cnegiLug iaWkwlwdwb wncnwa cSwa cmwzilobwTem eguzOkulug
.evekemwk


(Filariasis/ Elephantiasis/ ilwb wlwfiawf wtwvun WairEliawf
Wuchereriasis)

? caenihik Inerutef idwa ? caenihik Inehej WairEliawf

Wyik (Wuchereria bancrofti)''ITcforckcneb WairIrekUv''Inehej WairEliawf
cviTckefcnia'' egInwf inubim Inerutef WairEliawf .evencnubwbws egcaeNcnwf
egcaetwvWb cniaim cscdIa wtwvun ,csclIfOnea ,csckeluaik Wlufua ''WvrWl
inub cniruk iawgEret egumufeh iawguDnwgiSwh egcaenWscnia caeairidwm
.evencnumuvclisWv cSwDnwgiSwh egcaehImea ''WvrWl cviTckefcnia''

cnutog clwkifwrcgoaij
unuked idwa Wkircfea ,WaixEa Inwncnef cSokumcnWa emcnea WairEliawf
.evencnuSuf egcnuhImELua iawgukwtumuawgunUh egWkiremea

urub egumuruh irid
( ITcforckcneb WairIrekUv ) inwf WviawfevuDob evwmwhiruf egurwtcawvim
egukwtiLoh ,iaWkwtcSog ''cfcmil'' WviawguDnwgiSwh egWnWscnia IneLuairid
inwf cnehcnwa Wviawfevwmwhiruf .eveawgEret
egukwtiLoh ''cfcmil'' cnumurukUd (Microfilariae)''WairEliawfOrckiawm''
Orckiawm'' iawgEretegEl iawgcaetogumcnWa .eveaevclisWv cSwaeret egEl cniaeret
utugwv egudemed iaWkwa2 ,iaWhwf eg10 uDnwgEr Inwncnuh ''WairEliawf
caea ''WairEliawfOrckiawm'' cniaeret egEl iawgukwt utugwv egulWvud .eveawgukwt
.eveaenWncnefun
iruh iawgEl ''WairEliawfOrckiawm'' eg''ITcforckcneb WairIrekUv'' caeairidwm
cnuDnwgiSwh egcaehIm
''WairEliawfOrckiawm'' ''cSwDnwgiSwh egIridwm'' ukea iaWyel iawgEret egumiaubEl
eg''WairEliawfOrckiawm'' iawgEret eguDnwb egIridwm .eveaevclisWv
Eretea eguDnwb'' uhwfcSwaea .eveaedcnegiTcaen ''wlwSwfUd'' WviawfivelcnurEb
iawgWtea ,evclisWv cSwkwtcswm Wviawg''ItwmEm'' csog cniaeret eg''urWf
cSwmwTcawb eg''cjEsOs'' uruk uhwfcSwmulEbiSot urwhwfed iawgEret egcaeaWtcfwh
.eveaevulwdwb cSwkwa ''WvrWl'' wncnoa

uhwvud wnwv10 WtWvclisWv ''WairEliawfOrckiawm'' cSwDnwgiSwh egIridwm
cSwkwa (Infective filariform larvae)''WvrWl cmrOfirEliawf cviTckefcnia''
.eveaevclisWv cSwtwfcnut ,iaWywgwa cniaeret egulob uhwfcSwaea .eveaevulwdwb

cviTckefcnia'' iawgEret egumufeh iawguDnwgiSwh egcaenWscnia caeairidwm
WvrWl uhwfcSwaea .eveawlcSokUd cSwaeret eguDwgcnwh ''WvrWl cmrOfirEliawf
cfcmil Evelukea iawgiawf iawgcaetog wBcaWK ) cSwkwtiLoh ,iaWkwtcSog cfcmil
cswm6 cSwmuvwmwhiruf ,evuDob iawgWtea ,evclisWv ( cSwkwtiLoh ,iaWkwtcSog
.eveaevwdEh caetwdcaum ugid eruv cSwaea wtwvun

urub egumuLuairid egInwfim iawgEret egIridwm iawgcaenim unUhinif wnESwkea
egIridwm .eveaevwdEh caetwdcaum egudemed 2-3 cSwkwDnwgctWg cSwmurukwmwhiruf
.eveaevun caerutia ulcswn egInwfim iawgumcsij



?Wbok IkwkwtctWmWlwa enWncnef ? caenihik Inwv cnumuhej WairEliawf
.eveaerukutwDnwk Wlwhurwm 2 cnumuhej WairEliawf
(Inflammatory phase) Wlwhurwm Edefua cnwxEmelcfcnia (h)
WtWLwactwd caeairidwm WviawfevcTckefcnia Inwncnef cawtctWmWlwa egWlwhurwmim
cnutogim .eveawgEret egcaetwdcaum eguhwvud urwhwa caea WtWfwh wtwvun
.eveaenemih cawtcawtcnwk ivinwncnwa iawgEret egukwtctWmWlwa Wvitwmiruk
iawgukwtiLoh cfcmil cniaeretEd eretEd -1
umcnWa emcnea : cnudefua cnwxEmelcfcnia
,iaWywf Inedefua cnwxEmelcfcnia iawgcaetog
cfcmil WviawgubWsih Enemih cnwvwnugIscnij
.eveawgukwtiLoh
:cnulcSog wtwvun cnuvwLud cawtcSog cfcmil -2
cfcmil iruh iawg caebWsih Wviawfidefua cnwxEmelcfcnia wtwvun egiawf
.eveaev ctogWscair cnumuhIb ,evuDob cawtcSog
,cnuveluDnoh ,cnuhir iawgulob ,cnuvurekIh ,cnuawacnuh :cnuh WairEliawf -3
.eveawvuruk irevudem cawtUgwdua wdwf cnuv cswvwnwtun ctih idwa

(Obstructive phase) Wlwhurwm WLwacswruh wtwvun WlWdcawb (S)
cfcmil ,iaWmudefua cnwxEmelcfcnia iawgukwtiLoh cfcmil cSokurWrukwt Iaim
Wvitwmiruk cnegiLug iaWmudefua UxiT cswrcbiawf iawgukwtiLoh ,iaWkwtcSog
WviawfiLoa cSwkwaiDob iawgEretegukwtiLoh ,iaWkwtcSog cfcmil cnehimwmwh .evekemwk
.eveaerukWdwa caeruawd iawgumuvitwmiruk Wlwhurwmim csev cawt inwf
.eveaev ctogEdeb cawtcSog iaWkwtiLoh cfcmil cnegiLug iaWkwtcawtcnwkim
cawtcawtcnwk ivinwncnwa iawgEret egukwtctWmWlwa wncnef iawgWlwhurwmim
.eveaenemih

cnupcauf ,evWLuf cawtiLoh cfcmil -1
cnuaid cnegiawLwf cawtcSog ,iaWkwtiLohEl WviawfWpcauf -2
( cnuvuDob ,evwyib cSwfWliKWywdWa cawtcnwvwnug ):csisEaiTcnefelia -3
,iaWmuvurutia ''ITilibeaimrwp'' egukwtcSog ,iaWkwtiLoh cfcmil Wviawfideb
urwvcnim egcnITorcp Evelukea iawguSwd eguDwgcnwh ,iaWmuvukIl cfcmil cnegiLug
,evwnig idefua cawt ''UxiT cviTckenwk'' cnegidiv ,iaWmuaid cnevitwm
cnutog egcaeaWjItwn .eveaev irevudem ctogEdefua ''UxiT cswrcbiawf''
iawgcaetogcnUn IAIbwt ) WmIDea ,evurwh cawtUxiT WviawguSwd eguDnwgcnwh
caeCcaea Wyid cnUnea wtwvun cnef iawgcaenwvwnug wtwvun caeywb eguDnwgiSwh
ctog WdcnegiawLwf ,evikwruk ,evOb uDnwgcnwh .eveaevctogEdefua ( cnuvWmwj
cawtiawb WviawfWrOf urwswa egIlwb cnubwbws egukwtcawtcnwkim .eveaev irevudem
egIlwb cSwywf cSwkwlWsim .eveaevuDob cSwfWliK WywdWa cawtcnwvwnug wtwvun
.eveaevuDob ,evwlwfiawf cSwfWliKWywdWa wmwnWviawfcSok urwswa
ctogWvuDob iLwvwrua wmwnWv iawfcSok urwswa egIlwb cSwa(Scrotom)iLwvwrua
-10 Inwncnef urwswa eg ''csisEaiTcnefelia'' uhwf cSwmuhej ilwb .eveaev
.eveawgcaetwdcaum egudemed ,iaWrwhwa5


(Yellow fever) cnuh UdIr -3
ilwbim Ehej cnubwbws eg'(Yellow fever virus)''cswriawv cnuh UdIr''
iridwm Inehejilwb .evencnubwbws egIridwm egutwvWb Eyik Ea''cscdIa'' Inerutef
clisWv cswriawv cSwDnwgiSwh egWnWscnia iawgEret egumufeh
unuked ,iaWaWkircfea Eretudem Inwncnef cnokumcnWa ilwbim.evencnumuv
.evencnukwtumuawg egWkiremea

,cnuhir iawgISwkwrub ,cnuvUdIr ,cnuawacnuh cSwywdwg
,cnuruh ''cnimuaibclwa'' iawgItekwtWdumwkwDuk ,cnuveluDnoh,iaWmurukiawbunEm
cnumuhej ilwbim IkwkwtctWmWlwa wdwf cnuvuDob Emwruf idwa ,cnuvcliaef Wdurug
.evekwtcawtcnwk caeawb enWdinef

csevWhIv iaWncnuhIm cnehea cnedcnwv uLwgwr cnuhIm Ebitiawfihej ilwbim
cSwkwaIhea Ebil cSwmuvuTcauh cnurutef ilwb IkwmuLugcneg cSokirehwkea
Wviawfirutef iawgcaetogumcnWailwb cnutog egumuviretWkcawr cnilwb.eveaenWv
Eyik Ea ''17D vaccine'' cSwncnuhImELua cSokurutwd cSwkwtubWsih
.eveaeLua Id caea cnisckev



(Dengue fever) cnuh IgcneD -4
Ea'' csev Inerutef ilwbim Ehej cnubwbws eg caea''cswriawv egWliaWa IgcneD''
Erutef iawgukwtubWsih unUh .evencnubwbws egIridwm egutwvWb Eyik Ea ''czIDIa
wdwf WyilErcTcsoa idwa ,ckifisep ,WyixEa ,Wkircfea ,Wkiremea ilwbim
.eveaenef cnukwtubWsih

iawgukwtiSwk ,iaWkwtcswm ,iaWkwtuLuh ,cnuhir iawgulob ,cnuawacnuh cnumuhejilwb
,iaWmurukiawbunEm cnehimwmwh .eveawvuruk irevudem cawtUgwdua wdwf cnuhir
cnuh IgcneD csev IkwkwtctWmWlwa wdwf cnuvunctihWk idwa ,cnuveluDnoh
.evekwtctWmWlwa enWdinef cnumuhej

(Dengue ''cnuh ckijeromIh IgcneD'' cnuh IgcneD iawgukwtctwlWh caeawb
cnubwbws egumwkim .eveaevulwdwb cSwkwycawb Eyik Eahaemorrhagic fever)
cSokunWvurwf idwa .eveaev irevudem ctogElihEl cnuDnwgurih ,iaWtwfEn ,iaWywgwa
cSwrwv Ikwmuvitwmiruk caemwk iretWkcawrun wdwf ''cnuhejukox'' wmwnifiawlcSokUd
.evekemwkctWg




(Rift valley fever) cnuh Ilev cTcfir
ilwbim Erutef cnubwbws egIridwm egutwvWbedim ''cscdIa'' idwa ''csckeluaik''
egWkircfea unuked idwa Itwmuria Inwncnef cSokumcnWa emcnea
iaWa(Phlebo virus ) ''cswriawv ObIlcf'' Inehej ilwb .evencnukwtubWsih
iawgEret egumiaubEl cnuDnwgiSwh egWnWscnia caeairidwm WviawfevurwycawGwt
.evencnumuv clisWv cSwDnwgiSwh cswriawv

, ,cnuveluDnoh,cnurukiawbunEm ,cnuhir iawgulob ,cnuawacnuh cnumuhejilwbim
cSwlol idwa ,cnuhir iawgukwtcswm iaWkwtuLuh ,cnulcaihWd ,cnuvcswvwnwtunctih
,cnuawaEl uriaWscaek.eveawvuruk itwmiruk cawtUgwdua wdwf cnurukurWb
wdwf cnulihEl iawgWniTer idwa cnuvwLudiDnukis ,cnuawaEl uriaWdumwkuDob
.evekwtcawtcnwk enWdevitwmiruk csevwmwn cnudwm Ikwmunef cawtctWmWlwa