ހުކުރު20181102

އާކުރެވުނީ: 08:43:52

ދީނާއިދުނިޔެ

އެންމެ ރީތި ވާހަކަ (މުޤައްދިމާ)

qis6އައްސަވާށެވެ! އަޅުގަނޑު މިއަދު ތިޔަބޭފުޅުންނާ ޙިއްޞާކޮށްލަން މިއުޅެނީ އެންމެ ރީތި ވާހަކައެވެ. މިވާހަކަ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ އަޅުގަނޑަށް އަބަދުވެސް ރީތި ވާހަކަކިޔައިދެއްވާ ފަރާތެކެވެ. އެފަރާތުންމިވާހަކަ ކިޔައިދެއްވަން ފެއްޓެވުމުގެ ކުރިން މިފަދައިންއެންގެވިއެވެ. "އެންމެ ރީތި ވާހަކަތައް، ތިމަންނާ ކަލާއަށް ކިޔައިދެމެވެ. އޭގެކުރިން ކަލާ މިވާހަކަތައް ނުދަންނަ މީހުންގެ ތެރެއިން ވީނަމަވެހެވެ." ތެދެކެވެ. އެފަރާތުން ކިޔައިދެއްވާ ވާހަކަތައް އަބަދުވެސް ރީއްޗެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު ވަކިން ޚާއްސަކޮށް މިފަދައިން ހާމަކުރެއްވުމަށްފަހު އެފައްޓަވަނީ އެންމެ ރީތި ވާހަކަކިޔައިދެއްވަންކަން ޔަޤީނެވެ.



ސުންނަތުގެ ނަޞްރުވެރިޔާ 2

sunnathuge-nasruveriyaa-2ދެންވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތީ މުޢުތަޞިމެވެ. އޭނާއަކީ ހަށިގަނޑުން ވަރުގަދަ މީހެކެވެ. ސިންގާއަކާ ބަނޑުމުސާރައަށް ހިއްޕަވައިން ކުރިހޯއްދެވުމީ އުދަގޫކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ޢިލްމުގައި ބަލިކަށި މީހެކެވެ. އެއްވެސް މީހަކާ ޖަދަލުކޮށް ކުރި ހޯދުމީއޭނާއަށް ކުރެއްވޭނެކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އޭނާގެ އަޚު މައުމޫނަށް ނުލާހިކު ލޯބިކުރެއްވިއެވެ. އަދި މައުމޫނަކީ އެންމެ މަތީ މިސާލުކަމުގައި ދެކުނެވެ. މައުމޫނު ހިންގެވި މަގުގައި ހިންގަވަން ފެއްޓެވިއެވެ. އެހެނަސް އެކަމުގައި ހަރުކަށިވިއެވެ. އަދި އިންތައް ފަހަނައަޅައި ހިނގައްޖެއެވެ.



ރަމަޟާން....ތަޤުވާވެރިންގެ މޫސުން

image-69566މާތްﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވައެވެ. {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ} [البقرة:183] މާނައީ؛ އޭ إيمان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންގެ މައްޗަށް فرض ކުރެއްވި ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވެސް ރޯދަ فرض ކުރައްވައިފިއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން تقوى ވެރި ވުމަށްޓަކައެވެ.

މިއާޔަތުގައި ރޯދައިގެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ހަމައެކަނި ތަޤުވާވެރިވުމުގެ ޞިފަ މާތްﷲ ބަޔާންކުރެއްވީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ އަހަރުގެ މަސަތަކުގެ ތެރެއިން ފުރިހަމަ އެއްމަސް ރޯދަހިފުމުގައި ހޭދަކުރަނީ ހަމައެކަނި އެންމެ ޞިފައެއްގެ މައްޗަށް މީހާ ހޭނެވުމަށްޓަކައިކަމަށް ޤަބޫލުކުރުވޭހެއްޔެވެ؟ އެއީ ތަޤުވާގެ މައްޗަށް މީހާ ހޭނެވުމަށެވެ. މިއާޔަތުގައި އިޚުލާޞްތެރިވުން ނުވަތަ ތެދުވެރިވުން ނުވަތަ ހެޔޮކަންކަމަށް އެދުންފަދަ ޞިފައެއްގެ ވާހަކަ ބަޔާންނުކުރައްވައި ހަމައެކަނި، ތަޤުވާވެރިވުމުގެ ވާހަކަ ބަޔާންކުރެއްވީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟



އަމާޒު

Amaazuމަޝްހޫރު ޢަރަބި ޅެންވެރިއެއްކަމުގައިވާ އީލިޔާ އަބީ މާޟީ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "އަހަރެން އަތުވެއްޖައިމެއެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންއައީ ކޮންތާކުންކަމެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގެ އެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން މިހިރީ އައިހެވެ. އަހަރެންނަށް ކުރިމަތިން މަގެއްފެނުމުން އެމަގުން ހިގައިގަތީމެވެ. ރުހުނަސް ނުރުހުނަސް އެމަގުން ހިގުންނޫން އެހެން ގޮތެއް އަހަންނަކަށް ނެތެވެ. އަހަރެން އައީ ކިހިނެއް ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟ މިސުވާލުގެ ޖަވާބެއް ވެސް އަހަންނަކަށް ނޭނގެ އެވެ."

މިއީ މިދުނިޔެއަށް އަހަރުމެން ފޮނުއްވި ސަބަބު ނުދަންނަ ބައަކު މިދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުމާ މެދު ގެންގުޅެފާނެ ފަލްސަފާއެކެވެ. އެކަމަކު މި ފިކުރަކީ އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކަށް ބޯލަނބާ، އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރާ ބަޔަކު ޤަބޫލުކުރުން ހުއްދަވާނެ ފިކުރެއްނޫނެވެ.



ޚިޠުބާގައި އަންހެނާއަށް ބެލުން

khithubaaޚިޠުބާގެ މާނައަކީ ކަނޑައެޅިގެންވަކި އަންހެނަކާ ކާވެނިކުރުމުގެ އެދުން ފާޅުކުރުމާއި، އެކަން އަންހެނާގެ ވަލީވެރިއާއަށް ނުވަތަ އަންހެނާއަށް އެންގުމެވެ. މިކަން ޚިޠުބާއަށް އެދޭ ފިރިހެނާއަށް ސީދާކުރެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ އޭނާގެ އަހުލުވެރިން މެދުވެރިކޮށް ކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި އަންހެންމީހާ ނުވަތަ އޭނާގެ ވަލީވެރިޔާ އެދެމީހުން ކާވެނިކުރުވުމަށް އެއްބަސްވެއްޖެނަމަ، އެހިސާބުން ޚިޠުބާ ފުރިހަމަވީއެވެ. ކާވެނީގެ ކުރިން ޚިޠުބާ އުވައިލުމުގެ އިޚުތިޔާރު ދެފަރާތުންކުރެ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ލިބިގެންވެއެވެ.[3]

އެހެން ބައެއް ޢިލްމުވެރިން އެއީ ހަމައެކަނި އަންހެނާގެ ކާވެންޏަށް، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް އެދުންކަމުގައި މާނަކުރައްވައެވެ.[4] އެކަމަކު އިސްވެދިޔަ ތަޢުރީފަކީ ތަފްޞީލު ތަޢުރީފެކެވެ.



ސުންނަތުގެ ނަޞްރުވެރިޔާ 1

sunnathuge-nasruveriyaa-1މިވާހަކައަކީ ވަރަށް އަސަރުކުރުވަނިވި ވާހަކައެކެވެ. ވާހަކައަކީ ޢިބުރަތްތެރި ވާހަކައެކެވެ. އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ޝަހީދުންގެ ވާހަކަތަކަށް ފަހުގައި މިހައި އަސަރުހުރި ޢިބުރަތްތެރި ވާހަކައެއް އަޅުގަނޑު ނުދަންނަމެވެ.

އަވަސް ގޮތަކަށް މުޤައްދިމާއެއް އަޅާލުމެއްނެތި، މިވާހަކައާއިގެން ކުރިއަށް ދިއުމީ އަޅުގަނޑަށް އެކަށީގެންވާކަމެއް ނޫނެވެ.



މިއަދު ހުޅުވުނު ދޮރަކުން މިއަދު ވަންނާށެވެ!

open-doorކުރިމަތީގައިވާ ދުރުމުސްތަޤުބަލުގެ ބުރަތައް، ހިނގަހިނގައި ހުރި ތަނުގައި އުފުލަން އުޅުމަކީ އިންސާނާއަށް ހެދޭ ގޯހެކެވެ.

އުންމީދުތަކުން އިންސާނާގެ ހިތް ފުރައިލުމުން، އޭނާގެ ފިކުރު ފަށާ ދަތުރަކީ ނިމުމެއް ނެތް ދަތުރެކެވެ. މިފިކުރުތަކާއި ވިސްނުންތަކާ މުޑިއަރާހެން ވަސްވާސްތަކާއި ވަހުމުތައް ކުރިމަތިލަނީ ނުލާހިކު އަވަހަށެވެ. އަދި އެވިސްނުންތައް ފައިދާއެއްނެތް، ހާސްކުރުވަނިވި ބިރުހީވުންތަކަކަށް ބަދަލުކޮށްލައެވެ.

ޝައްކުތައް ތިބާ މޮޔަކޮށް، ހާސްކަން ތިބާގެ ހިތަށް ސަވާރުވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ތިބާ މިއަދުގެ އިމުގެތެރޭގައި ދިރިއުޅޭށެވެ. އެގޮތް ތިބާއަށް މާއެކަށީގެންވެއެވެ. މާ ހެޔޮކަން ބޮޑެވެ.



ތަބާވުން...މަޤުޞަދާއި ވަސީލަތުގައި

thabaavunސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވުނު ނަބިއްޔާއަށް ތަބާވުމުގައި އަޞްލަކީ އަޅުކަމުގައި ވަސީލަތްތަކާއި މަޤުޞަދުގައިމެ، އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް މުޢާމަލާތުގައި އެދެވިގެންވަނީ މަޤުޞަދުތަކުގައި ތަބާވުމެވެ. ވަސީލަތުގައި ތަބާވުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ.

އަޅުކަމުގައި އަޞްލަކީ މަޤުޞަދުތަކާއި ވަސީލަތްތަކުގައިވެސް ސަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވުނު ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ތަބާވުމެވެ. އަހަރުމެން ވުޟޫއުކުރާނީ އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ފަދައިންނެވެ. ނަމާދުކުރާނީ އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ގޮތަށެވެ. ރޯދަ ބާޠިލުކުރާ ކަންތަކުން ދުރެވެ، ތިބޭނީ އެކަލޭގެފާނު އެންގެވި ފަދައިންނެވެ. ނަބިއްޔާ ޒަކާތް ދެއްވި މިންވަރަށް ނުވަތަ ޒަކާތުގައި ނެރުމަށް އަމުރުކުރެއްވި މިންވަރަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ މުދަލުން ޒަކާތް ދޭނަމުއެވެ. ޙައްޖުގައި ކަންކުރާނީ އެކަލޭގެފާނުގެ އަންނަނިވި ބަސްފުޅުގައި އެވާ ފަދައިންނެވެ. "خذوا عني مناسككم " -رواه مسلم-



ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިޔާލު ތަފާތުވުމުގެ ސަބަބުތަކާއި އެކަމުގައި އަހަރެމެން ދެކޭގޮތް

ilmuverin-khiyaalu-thafaathuޙަމްދުހުރީ ﷲ އަށެވެ. އަޅަމެން ޙަމްދުކުރަނީ އެކަލާނގެއަށެވެ. އަދި ވާތްގަށް އެދި ފުއްސެވުމަށް ދަންނަވަނީ، އަދިތައުބާވެ ރުޖޫޢަވަނީ ވެސް އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. އަޅަމެންގެ ނަފުސުތަކާއި ޢަމަލުތަކުގެ ނުބައިކަމުން ގަދަކީރިތި ވަންތަ ﷲ ތަޢާލާ ގެ ޙަޟްރަތުން ރައްކާތެރިކަމަށް އެދެމެވެ. ތެދުމަގު އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެކަލާނގެ މަގުދައްކަވައިފި އަޅަކު ވާވެއްދޭނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އަދި ކާފަރުކަން އިޚްތިޔާރުކޮށްގަތުމުގެ ސަބަބުން އެކަލާނގެ މަގުފުރައްދަވައިފި އަޅަކަށް ތެދުމަގުދެއްކޭނޭ ފަރާތެއް ނުވެއެވެ.

ބައިވެރިޔަކު ނުވާ އެއްކައުވަންތަ މާތް ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަމެއް ވެވޭ އެހެން އިލާހަކު ނުވާ ކަމަށާއި މުޙައްމަދުގެފާނީ އެކަލާނގެ އަޅާކަމަށާއި ރަސޫލާކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އެކަލޭގެފާނަށާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އާލު އަޞްޙާބުންނާއި ތާބިޢީންނަށް ޞަލަވާތް ލެއްވުމަށް ދުޢާކުރަމެވެ. اللهم صلّ على محمد وعلى آله وأصحابه ومن تبعهم باحسان إلى يوم الدين وسلِّم تسليماكثيرا.



ޝައުޤުވެރިކަމުގެ ހުޅުގަނޑު ފަޅައިގެން ދުއްވާލުން، ކާމިޔާބުގެ ހުރަސްތައް ފޫވައްޓާލުން

ސީshauguveriނުކަރައިގެ ހަކީމެއްގެ ގާތަށް ކާމިޔާބުގެ ސިއްރު ހޯދުމަށްޓަކައި ޒުވާނަކު ދިޔައެވެ. އަދި ޒުވާނާ ޙަކީމާ ސުވާލުކުރިއެވެ. ކާމިޔާބުގެ ސިއްރަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދީފާނުތޯއެވެ؟ ޙަކީމް ވަރަށް ކުރު ގޮތަކަށް ޖާވާބުދި ނެވެ. ކާމިޔާބުގެ ސިއްރަކީ ހުޅުފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ ޝައުޤުވެރިކަމެވެ. ޒުވާނާ ހައިރާންވެފައި ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ހުޅުފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ ޝައުޤުވެރިކަމަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟

އެހިނދު ޒުވާނާގެ ކިބައިން އިޒުނަޔަށް އެދިފައި ޙަކީމް އޭނާގެ ގޭގެ އެތެރެއަށް ވަދެ ފެންފުރާފައިވާ ބޮޑު ތަށްޓެއް ގެނައެވެ. އަދި ފެން އެއްޗާ ގާތްވުމަށް ޒުވާނާގެ ގާތުގައި ބުނުމުން ޒުވާނާ ގާތްވިހިނދު ޒުވާނާގެ ބޮލުގައި ހިފާ ފެންތަށީގެ ތެރެއަށް ގަންބުވާލައިފިއެވެ.



ޒަކާތުގެ ފިޤުހު: ޒަކާތުގެ ނިޞާބުތަކާއި މިންވަރުތައް ސުންނަތުން ކަނޑައެޅުން

fiqh-zakaat-minvaru-sunnathunއޭގައި ޒަކާތް ވާޖިބުވާ މުދާ، ސުންނަތުން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އަދި އެއިން ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ނިޞާބާއި، ނެރުން ވާޖިބުވާ މިންވަރުތައްވެސް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އަދި ޒަކާތް ބަހާލެވޭ މީހުންނާއި ފަރާތްތައް، ސުންނަތުން ވަނީ ތަފްޞީލުކޮށްދީފައެވެ. އެއީ إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ މި އާޔަތުގައި ނަންގަނެވިފައިވާ މީހުންނާއި ފަރާތްތަކެވެ. ފަހުން މީގެ ތަފްޞީލުތައް އަދި އަހަރެން ގެންނާނަމެވެ. މިތާނގައި އެނގުން އަހަރެމެންނަށް މުހިއްމީ، ނިޞާބުތަކާއި މިންވަރުތައް ކަނޑައެޅިފައިވާ ޒަކާތް ފަރުޟުކުރެވުނު ތާރީޚަކެވެ.



ޒަކާތުގެ ފިޤުހު: މަދީނާ ދުވަސްވަރު ޒަކާތްދިނުން

fiqh-zakaat-madina-zamaanugaiމައްކާ ދުވަސްވަރު މުސްލިމުނަކީ ދީނީ މިނިވަންކަން ނިގުޅައިގަނެވިފައި ތިބި ބައިމަދު މީސްކޮޅެކެވެ. ނަމަވެސް މަދީނާގައި މުސްލިމުންނަކީ އަމިއްލަ ވަޒަނަކާއި ވެރިކަމެއް އޮތް ބޮޑު ޖަމާޢަތެކެވެ. މިހެންވެ އިސްލާމްދީނުގައި އެމީހުންނާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ކަންތައްތަކުގައިވެސް، އެ މަރުހަލާއާ ގުޅޭ  އާ ސިފައެއްޖެހުނެވެ. އެއީ ކުރިން ޢާއްމުވެ ދޫކޮށްލެވިފައިވާ ކަންތައްތައް، ވަކިކުރެވި ކަނޑައަޅެފައި އޮތުމުގެ ސިފައެވެ. ކުރިން ހަމައެކަނި އިރުޝާދުތަކެއް ކަމުގައި އޮތް ކަންތައްތައް، އެންމެންނަށް ލާޒިމުވާ ޤާނޫނުތަކެއްކަމުގައި ފަހުން ވިއެވެ. ކުރިން އެ ކަންތައްތައް ތަންފީޒުކުރުވާ ބާރަކީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ އީމާންކަމާއި ޟަމީރެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން ކަންކަން ތަންފީޒުކުރުވާނެ ވެރިކަމުގެ ބާރެއް، އީމާންކަމާއި ޟަމީރާއި އެކުއެކީ އޮތެވެ.



ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ބަދަލުލިބެއެވެ.

laa-thahzan-16މާތް ﷲ، ކަލެއަށް ދެއްވާފައިވާ އެއްޗެއް ގެންދަވައިފިއްޔާ، އެއައްވުރެ ރަނގަޅު ހެޔޮ ބަދަލެއް ކަލެއަށް ދެއްވާނެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ ނިޢްމަތް ގެއްލުނީމާވެސް ކެތްތެރިވެ، އެކަލާނގެ ދަރުމައަށް އެދިހުރެއްޖެނަމައެވެ. ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ: "ލޮލުގެ ނޫރު ގެއްލުނީމާ، އެކަމަށް ކެތްތެރިވެއްޖެނަމަ، އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާއަށް ސުވަރުގެވެއެވެ." " ދުނިޔޭގައި ލޯބިވާ މީހާ  ގެއްލުނީމާ، ދަރުމައަށް އެދި ކެތްތެރިވެއްޖެމީހާއަށް، ބަދަލުގައި ސުވަރުގެވެއެވެ." ދަރިފުޅު ގެއްލުނީމާ ކެތްތެރިވާ މީހާއަށްޓަކައި ސުވަރުގޭގައި ގަނޑުވަރެއް ބިނާކުރެވެއެވެ. މިގޮތަށް ހުރިހާކަމެއްވެސް ބަލާށެވެ. މިކިޔާލަދިނީ ހަމަ މިސާލުކޮޅެކެވެ.



ޞިއްޙަތު

ޞިއްޙަތު
ބަނޑަށް ފުރަތަމަ ތިންމަހުގައި ނިދާއިރު ދިމާވާ ބައެއް އުދަގޫތައް

ދީނާއިދުނިޔެ

ދީނާއިދުނިޔެ
އިސްލާމްދީނުގައި ޙަލާލާއި ޙަރާމް: ފޮޓޯގްރަފީ ޞޫރަ

އަދަބާއި ޘަޤާފަތް

އަދަބާއި ޘަޤާފަތް
މި ހިނދުކޮޅު ކަލާޔާއެކު ހިއްސާކޮށްލެވޭނެ ނަމައެވެ.

ސިޔާސަތާއި ޤާނޫނު

ސިޔާސަތާއި ޤާނޫނު
ދީނާއި ސިޔާސަތުވަކިކުރުން - ޝަރުޢީ ނަޒަރަކުން

ޢިލްމު

ޢިލްމު
ތޮޅުމަކީ ސަމާސާއެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.