ބުރާސްފަތި20180920

އާކުރެވުނީ: 08:43:52

މަޒްމޫނު

ރައީސްގެ ދިވެހި ތަޤުރީރަށް ފަހު

maumoon-abdul-gayoomއ.ދ ގެ ނިމިގެން ދިޔަ ޖަލްސާގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ރައީސް، އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމު ތަޤުރީރުކުރެއްވީ ދިވެހި ބަހުންނެވެ. މިވާހަކަ އަޑު އިވުމުން ވަރަށް އުފާވިއެވެ. އުފާ ނުވާންވީ ކީއްވެތޯއެވެ.

ވަރަށް ކުރިން، ދާދި ކުޑައިރު، ގޭގައި އޮތް ތިލެޔޮ ފުޅިއެއްގައި، ތާނަ އަކުރުން ''ތިލެޔޮ'' ޖަހާފައި އޮތްތަން ފެނުމުން ވެސް އުފާވިއެވެ. އޭގެ ފަހުން ވިސާކާ ސައިބޯންޏެއްގައި ދިވެހި އަކުރުން ލިޔެފައި އޮއްވާ ވެސް ފެނުނެވެ. މިހާރު އ.ދ ގައި ރައީސް ދިވެހި ބަހުން ތަގުރީރުކުރެއްވީއެވެ.

ތަފްޞީލު...



ތާރީޚު ރޮލުންކާ ރަންނަމާރީންގެ ވާހަކަ

rannamaariރާއްޖެ އިސްލާމްވީ ގޮތާ މެދު ކިޔޭ ރަންނަމާރި ވާހަކައަކީ އެންމެން ދަންނަ ވާހަކައެކެވެ. މިއީ ފުލޯކުވާހަކައެއްކަމުގައި ބުއްދިވެރިން ބުނެއެވެ. ތާރީޚް ޢިލްމުވެރިން އެވާހަކަ ހިމަނުއްވާފައި އޮންނަނީ ދިވެހި ޘަޤާފަތުގައި ހިމެނޭ ފޯކްލޯރު ތަކުތެރޭގައެވެ.

މިފަދަ ފުލޯކު ވާހަކަތަކަކީ އެކި އެކި ތަންތާގެ ޤަދީމީ ތާރީޚު ލިޔުއްވާ ޢިލްމުވެރިން އެތަންތާގެ މުސްކުޅިންގެ ދުލުން ނަޤުލުކުރާ އެއްޗެއްސެވެ. އެއީ އެ ވާހަކަތަކަކީ ޙަޤީޤަތެއްކަމުގައި ބުނުމަކަށް ނޫނެވެ. އެފަދަ ވާހަކަތަކުން ވެސް ތާރީޚު ދިރާސާކުރުމުގައި މަގުތަކެއް އަލިވެދާނެކަމަށްޓަކައެވެ. މަޝްހޫރު ޠަރްވާދާ (ޓްރޯއީ) ހަނގުރާމައޭ ކިޔުނު ވާހަކައަކީ ވެސް އެ ފާޑުގެ ފޯކްލޯރެކެވެ. އެއީ އޭގެ ފަހަތުގައި ކޮންމެސް ޙަޤީޤަތްތަކެއް ފޮރުވިފައިވުން ވަރަށްވެސް އެކަށީގެންވާ ޙާދިޘާތަކެކެވެ.

ތަފްޞީލު...



ކުރުވާހަކަ: ކުރު ތަޢާރަފެއް

kuru-vaahaka-thaarafކުރުވާހަކައަކީ މައިގަނޑު އެއް ޙާދިސާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ފެށުމަކާއި މައިގަނޑެއް އަދި ނިމުމެއް އެކުލެވޭގޮތަށް ލިޔާލިޔުމެކެވެ. ކުރުވާހަކަ ހިމެނެނީ އުފެއްދުންތެރި ލިޔުމުގެ ތެރޭގައެވެ. ކުރުވާހަކައިގެ ދިގުމިން ތަފާތު ލިޔުންތެރިން ކަނޑައަޅަނީ ތަފާތުކޮށެވެ. ބައެއް ލިޔުންތެރިންގެ ނަޒަރުގައި ކުރުވާހަކައެއް އެއް ފަހަރުން ކިޔައި ނިންމާލެވެން ޖެހޭނެއެވެ. މަޝްހޫރު އިގިރޭސި ލިޔުން ތެރިޔާ، އެޗް.ޖީ ވެލްސް ގެ ބަހުންނަމަ ބައިގަޑިއިރު ތެރޭ ކުރުވާހަކައެއް ކިޔާ ނިންމާލެވެން ޖެހޭނެއެވެ.

ތަފްޞީލު...



އުކާޒުގެ ޘަޤާފަތް ރާއްޖޭގައި ފެތުރެނީބާ؟

ukaaz-saqaafaiބައެއް ފަހަރު މި ދެންނެވި މަރުކަޒީ ރަށްރަށު މީހުން އެހެން ރަށްރަށު މީހުންނާ މުޢާމަލާތުކުރާ ގޮތުން ހީވަނީ ތިމާމެންނަކީ މާ މޮޅުބައެއްވީމާ އެ މޮޅުކަމުގެ ފައިދާނަގަން މާ ނިކަމެތި އެހެން ބަޔަކު އަންނަނީހެންނެވެ. އެހެންނެއް ނޫނެވެ. އެމީހުން އެ އަންނަނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޙައްޤެއް ހޯދަން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ސަރަޙައްދު ގެ މަރުކަޒީ ރަށަށެވެ. ހެންވޭރު މީހަކު ޗާނދަނީ މަގަށް ބާޒާރުކޮށްލަން ދިޔުމުގެ ޙައްޤު އޮންނަ މިންވަރަށް އަތޮޅުގެ އެހެން ރަށެއްގެ މީހަކު މަރުކަޒީ ރަށަށް ބޭނުން އިރަކު ދިޔުމުގެ ޙައްޤު އޮންނާނެއެވެ. ނަސީބު ރަނގަޅުކަމުން މަރުކަޒީ ރަށު މީހުންނަށް ތިބިތާ ތިބެގެން ޚިދުމަތްތަށް ލިބުނަސް، އެއީ ހަމަ އެކަނި މަރުކަޒީ ރަށުގެ މީހުންގެ އަމިއްލަ

ތަފްޞީލު...



ވާހަކަ ތަޢާރަފުކުރުން

vaahaka-thaaaraf-kurunވާހަކައެއްގެ ތަޢާރަފް ނުވަތަ ރިވިއު ލިޔުން އެއީ އެ ވާހަކައެއް ފޮތް ފިހާރަތަކާ ހަމައަށް އައުމުން ނުވަތަ އަންނަން ތައްޔާރުވުމުން ވަރަށް ފޯރިއާއެކު މަޖައްލާތަކުން ކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ތަޢާރަފް ނުވަތަ ރިވިއު ކުރުން އެއީ އަދަބުގެ ވަކިވައްތަރެކެވެ. ވާހަކައަށް އަދަބީގޮތުން ފާޑުކިޔުމަކީ ވާހަކައިގެ ތަޢާރަފް ލިޔުމާއި ތަފާތު ކަމެއްކަމަށް ވީނަމަވެސް، ވާހަކައިގެ ތަޢާރަފުން ފާޑުކިއުމުގެ އަސަރު ފެނެއެވެ. އެހެނީ ވާހަކައާމެދު ތަޢާރަފް ލިޔާލިޔުންތެރިޔާގެ ޚިޔާލު ހާމަކުރަމުންދާއިރު ކުރެވޭނީ ތަޢްރީފު ނުވަތަކިޔޭނީ ފާޑެވެ.

 

ތަފްޞީލު...



ކާމިލްދީދީގެ ''ކަނބުލޮ''

kanbuluދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން، މަލަސްގެ ބާވީސް ވަނަ އަދަދުގެ ގޮތުގައި ނެރުއްވި ''ކަނބުލޮ'' ވާހަކައަކީ ދިވެހި އަދަބިއްޔާތަށް ފަނޑުވުމެއްނެތް ޚިދުމަތްތަކެއްކުރެއްވި އަލްމަރްޙޫމް އަޙްމަދު ކާމިލްދީދީ ލިޔުއްވި ދެވަނަ ވާހަކައެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ދިވެހިބަހުން ނާވިލެއް (ދިގުވާހަކައެއް) ލިޔުއްވުމުގެ ޝަރަފް ހޯއްދަވާފައިވާ އަދީބު، އަޙްމަދު ކާމިލް ދީދީ މިވާހަކަ 1934 ގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ކަމަށް ތާރީޚް ހެކިދިން ކަމަށް ވިޔަސް އަދަބީ ދުނިޔެއަށް މިވާހަކަ ނެރެވިފައިވަނީ ލިޔުނުތާ ފަންސާސް ފަސް އަހަރުފަހުންނެވެ.

ތަފްޞީލު...



ބަހަށް ބަދަލު އައުން

baha-badalu-aunނުރުހުމުގެ ލޮލަކުންނެވެ. ގޯސްއެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް ޙަގީގަތަކީ ކޮންމެ ބަދަލެއް އެއީ އޭގެ ޒާތުގައި ގޯސްއެއްޗަކަށްވާން ނުޖެހޭކަމެވެ. ބަދަލަކީ އަންނާނެއެއްޗެކެވެ. ޘަޤާފަތަކަށް ބަދަލު އަޔަނުދޭން މަސައްކަތްކޮށްފިނަމަ، އެ ޘަޤާފަތެއް ނެތި ހިގައިދާނެއެވެ. ބަހަކީ މިދެންނެވި ޘަޤާފަތުގެ ބައެކެވެ. ބަހަށް ބަދަލު އައުމަކީ ބަހުގެ ތަބީޢީ ސިފައެކެވެ. ބަހަށް އަންނަ ހުރިހާ ބަދަލުތަކާ އިދިކޮޅަށް ތެދުވެއްޖެނަމަ އެ ބަހެއް ދިރިއެއް ނޯންނާނެއެވެ.

ތަފްޞީލު...



ބައެއް ބަސްތައް ދިވެހިވެފައި ވާއިރު.. ހައިރާންކުރަނިވި ޙަޤީޤަތް

bas-dhivehi-vefai-vaairuކޮންމެ ބަހެއްގައި ވެސް ބޭރު ބަސްބަހުގެ ލަފްޒު ކޮންމެސް ވަރަކަށް ހުންނާނެއެވެ. އެގޮތުން އެ ބަހެއްގެ އަމިއްލަ ލަފްޒުތަކުގެ ޚަޒާނާއަށް އިތުރު ލަފްޒުތަކެއް ވަނުމުގެ ސަބަބުން ބަސް އިތުރަށް މުއްސަނދިކޮށްދެއެވެ. އިނގިރޭސި ބަހަށް ''އެޓޯލް'' ވަދެފައި ވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަޚުރުވެރި ދިވެހިބަހުންނެވެ. ދިވެހި ބަހުގައި އޮންނަ ''އަތޮޅު'' އިންނެވެ. މީގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ތަންކޮޅަކީ، ''އަތޮޅު'' އިނގިރޭސިން ބަލައިގެންފައި އެވަނީ އިނގިރޭސި ބަހުގެ ވަޒަން ނުގެއްލޭގޮތަށް، އިނގިރޭސި ދުލަށް ފަހިވާ ގޮތަށް ކަމެވެ. ވުމާއެކު، ''އެޓޯލް'' ވެފައި އެ އޮތީ އިނގިރޭސިވަންތަ އިނގިރޭސި ލަފްޒަކަށެވެ.

ތަފްޞީލު...



ދުނިޔޭގައި މޮށެއުޅޭ ބަސްބަހުން، ދެބައިކުޅަ އެއްބައި، އުވިދާނެކަމުގެ އިންޒާރު ޔުނެސްކޯއިން ދީފި

bas_nethi_dhiunދުނިޔޭގައި އިންސާނުން މޮށެއުޅޭ ހަހާސް ބަހުގެ ތެރެއިން ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އުވިދާނެކަމުގެ ޑަރު ހީވާކަމުގައި، އދ ގެ ސައިންސާއި ތަރުބިއްޔަތާއި ޘަޤާފަތާ ބެހޭ ގޮފި، ޔުނެސްކޯ އިން ބުނެފިއެވެ.

އަހަރަކު އެއްފަހަރު ފާހަގަކުރެވެމުން އަންނަ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބަހުގެ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ވާހަކަދައްކަވަމުން، މިދިޔަ ބުދަ ދުވަހު ޔުނެސްކޯގެ ޢާއްމު ޑިރެކްޓަރު، ކުއިޝީރޯ މަތުސޫރާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި، ބަހަކީ ފަރުދެއްގެ ވަންތަކަމާ ހަރުދަނާގޮތެއްގައި ގުޅި ލާމެހިފައިވާ އެއްޗެކެވެ.

ތަފްޞީލު...



ދިވެހިބަސް މަރުވަނީތަ؟

divehi_bas-maruދިވެހި ބަހުން ދިވެހީން ވާހަކަ ނުދައްކާ ދުވަހެއް އަތުވެދާނެހެއްޔެވެ؟ ކޮންމެވެސް ލިޔުންތެރިޔަކު ލިޔެފައިވާ، ލިޔުމެއްގައި ދިވެހި ބަސް މަރުވަމުން ދާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮއްވާ ދުށީމެވެ. ބަސް މަރުވަމުން ދިޔުމުގެ ސަބަބެއްކަމަށް ލިޔުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، އުފެއްދުންތެރި ގޮތެއްގައި ދިވެހި ބަސްބޭނުން ކުރިޔަ ސަރުކާރުން ނުދިނުމެވެ! ލިޔުނު ލިޔުންތެރިޔާ ނޭގޭ ފަދައިން އެ ލިޔުމުގައި އެގޮތައް ލިޔެފައި އެވަނީ ކިހާ ޔަޤީންކަމެއް ލިބިގެންކަމެއްވެސް އެގޭކަށްނެތެވެ!

ތަފްޞީލު...



ޢަޤީދާއަށް ފުރައްސާރަކުރުމާއި އަދަބާއި ފަންނުގެ ކުރިބޯއްޓަށް އެރުން

laadhine_liunއަދަބާއި ފަންނުގައި ކޮންމެވެސް ދީނަކަށް ހަޖޫޖަހައި ފުރައްސާރަކޮށްލުމާއިއެކު އެ އަދީބެއް ނޫނީ ފަންނުވެރިއެއް އެއީ އަދަބާއި ފަންނުގައި އެންމެ އަލިގަދަ ތަރި ކަމުގައި އޮންނަނީވެފައެވެ.

މި ފަދަ އަދީބުންނާއި ފަންނުވެރިން މަޝްހޫރުކޮށް އެއީ އެފަދަ ދެވަނައެއް ނެތްފަދަ ބަޔަކަށް ހަދާތަން އެންމެ އާއްމުކޮށް ފެންނަނީ ހުރިހާ ޢަޤީދާއަކަށްވެސް އިހުތިރާމް ކުރާކަމަށް ދަޢުވާކުރާ ގައުމުތަކުގައެވެ. ބައެއްގެ ދީނީ އިހްސާސްތަކަށް ތަދުކުރުވިޔަސް އެއީ މައްސަލައަކަށްނުވެއެވެ.

ތަފްޞީލު...



ލިޔުމުގައި ވަކި ގަވައިދެއް ގެންގުޅުން

bas-qavaaidhu-gengulhunބަލި މީހުންނަށް ބޭސްފަރުވާކުރުމަށްޓަކައި، ނަރުހުންނާއި ޑޮކްޓަރުންގެ އިތުރުން، ފަރުވާކުރާނެ ސާމާނުތަކާއި ބައިތިއްބާނެ އެނދުފަދަ އެއްޗެހި ހަމަކޮށްފައި ހުންނަ ތަންތަންތަނަށް ދިވެހި ބަހުގައި ''ހަސްފަތާލު'' ކިޔައެވެ. ނަމަވެސް މި ބަހަކީ އެހާ ޢާއްމުކޮށް މީހުން ބޭނުންކުރާ ބަހެއް ނޫނެވެ. ގިނަ މީހުން ބޭނުންކުރާ ނަމަކީ ''ހޮސްޕިޓާ'' އެވެ.

މި ނަމުގެ އަސްލަކީ އިނރޭސިބަހުގައި އޮންނަ ''ހޮސްޕިޓަލް'' އެވެ. ފަހަތަށް އޮންނަ ލާމު ސުކުން ކަނޑާލުމަށް ފަހު އެ ލާމުސުކުނުގެ ކުރިއަށް އޮންނަ އަކުރުގެ ފިއްޔަށް ދަމާފައެވެ.

ތަފްޞީލު...



ވިލިނގިލީ ފަލްސަފާ

viligili-falsafaފަހަކަށް އައިސް އިވެން ފެށި އާބަސް ތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ބަހަކީ "ޢުމުރުފުރާއެވެ". ހަމަ ގައިމުވެސް ތަންކޮޅެއް ކުރިން އަޑުއިވުނު ބަހެއް ނޫނެވެ. ރީތި ދިވެހިބަހެކެވެ. ޢުމުރަކީ ކުރިންވެސް އަޅުގަނޑުމެން އަޑުއަހާ ބަހެކެވެ. ފުރައަކީވެސް އަޑުއަހާ ބަހެކެވެ. ދެބަސް އެއްކޮށްލުމަށް ފަހު ޢުމުރުފުރާ ކިޔުމުން '' އޭޖު ގުރޫޕް '' އޭ ނުކިޔާ ފަރުޖެހެއެވެ. ވީމާ އުފާކުރުން ޙައްޤެވެ. ނަމަވެސް "ފުރާ" ގެ މާނަ އަކީ ވެސް ލަފާކުރެވޭ ގޮތުން ހަމަ އޭޖުގުރޫޕެވެ. ދިވެހި ބަސްފޮތުގައި "ފުރާ" ގެ މާނައެއް ކަމަށް އޮންނަނީ އެއީ ޢުމުރުގެ ދައުރެއް ކަމަށެވެ. އަދި ބަސްފޮތުގައި އެހެން ނެތަސް އޭގެ މާނަ އަކީ ހަމަ އެއީ އެވެ.

ތަފްޞީލު...



ޞިއްޙަތު

ޞިއްޙަތު
ބަނޑަށް ފުރަތަމަ ތިންމަހުގައި ނިދާއިރު ދިމާވާ ބައެއް އުދަގޫތައް

ދީނާއިދުނިޔެ

ދީނާއިދުނިޔެ
އިސްލާމްދީނުގައި ޙަލާލާއި ޙަރާމް: ފޮޓޯގްރަފީ ޞޫރަ

އަދަބާއި ޘަޤާފަތް

އަދަބާއި ޘަޤާފަތް
މި ހިނދުކޮޅު ކަލާޔާއެކު ހިއްސާކޮށްލެވޭނެ ނަމައެވެ.

ސިޔާސަތާއި ޤާނޫނު

ސިޔާސަތާއި ޤާނޫނު
ދީނާއި ސިޔާސަތުވަކިކުރުން - ޝަރުޢީ ނަޒަރަކުން

ޢިލްމު

ޢިލްމު
ތޮޅުމަކީ ސަމާސާއެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.